be awake! site of seeker for seekers

czas, czas, czas…

Ależ siedem minut już chyba minęło!

Joachim potrząsnął głową. Po chwili wyjął z ust termometr, obejrzał go i rzekł:

Tak, jeżeli się zwraca nań uwagę, czas płynie bardzo powoli. Mierzę sobie temperaturę cztery razy dziennie i bardzo lubię to zajęcie, bo spostrzega się przy tym, czym właściwie jest minuta (…).

Mówisz „właściwie”. „Właściwie” powiedzieć nie można (…). Czasu w ogóle nie ma „właściwie”. Jeżeli komuś się dłuży, płynie wtedy powoli, jeżeli przeciwnie, to upływa prędko, ale przecież nikt nie wie, z jaką szybkością biegnie w rzeczywistości (…).

Jak to! Czas przecież mierzymy. Mamy zegary, kalendarz, i miesiąc, który upłynął, upłynął tak samo dla ciebie, jak dla mnie i dla nas wszystkich.

A więc uważaj (…), minuta trwa według ciebie tak długo, jak ci się wydaje, kiedy mierzysz sobie temperaturę?

Minuta trwa tak długo… jest czasem, którego potrzebuje wskazówka sekundnika, żeby dokonać całego swego obrotu.

Ależ ona potrzebuje właśnie raz krótszego, a kiedy indziej dłuższego czasu — z naszego punktu widzenia! I rzeczywiście… to jest w rzeczywistości (…) jest to ruch, ruch przestrzenny, prawda? Zaraz, czekaj! Czas mierzymy zatem przestrzenią, ale to jest to samo, jak gdybyśmy przestrzeń chcieli mierzyć czasem, co robią przecież tylko ludzie zupełnie niewykształceni. Z Hamburga do Davos jest dwadzieścia godzin — no tak, koleją; ale ile będzie na piechotę? A w myśli? Mniej niż sekunda! (…) Czym jest właściwie czas? (…) Przestrzeń spostrzegamy przecież za pomocą naszych organów zmysłowych, za pomocą wzroku i dotyku. No, dobrze. Ale co właściwie jest naszym organem czasu? (…) Ale jakżeż możemy chcieć mierzyć coś, o czym ściśle mówiąc, nic nie wiemy, czego żadnej, absolutnie żadnej cechy nie znamy! Mówimy: czas upływa. Pięknie, niech sobie upływa, ale ażeby móc go mierzyć… Zaraz! Ażeby być wymierzalnym, musiałby przecież płynąć jednostajnie, a gdzie jest napisane, że tak właśnie się dzieje? Dla naszej świadomości na pewno tak nie jest, a przyjmujemy to tylko gwoli ładu i nasze miary to przecież tylko konwencja…

Więcej o czasie — wkrótce 🙂

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s